नेपालका हजारौं युवाका
लागि वैदेशिक रोजगारी वर्षौंदेखि रोजाइको विकल्प बनेको छ। सीमित रोजगारी, न्यून
आम्दानी र अवसरको अभावले उनीहरूलाई परिवार र जन्मभूमि छाडेर विदेशिन बाध्य बनाएको
यथार्थ अझै कायम छ। तर पछिल्लो समय केही स्थानीय तहले विदेशबाट फर्किएका युवालाई स्वदेशमै
उद्यम गर्न प्रेरित गर्ने नीति अघि सारेका छन्। तेह्रथुमको लालीगुराँस नगरपालिकाले
संचालन गरेको बेकरी तालिम त्यही
प्रयासको एउटा उदाहरण हो।
राष्ट्रिय रोजगार
प्रवर्द्धन कार्यक्रमअन्तर्गत बसन्तपुरमा संचालन गरिएको तालिमको
उद्देश्य केवल बेकरी बनाउने सीप सिकाउनु मात्र होइन, विदेशबाट फर्किएका युवाको
अनुभव, श्रम र सीपलाई स्वदेशमै उत्पादन र उद्यमसँग जोड्नु पनि हो।
विदेशमा सिकेको अनुशासन, कार्यदक्षता र सीपलाई स्थानीय स्रोत–साधनसँग जोडेर
आत्मनिर्भर बनाउने सोचले यो कार्यक्रमलाई थप अर्थपूर्ण बनाएको छ।
तालिममा सहभागीहरूले
बेकरी व्यवसाय संचालनका लागि आवश्यक सम्पूर्ण आधारभूत ज्ञान प्राप्त
गरे। ब्रेड, केक, बिस्कुटलगायत विभिन्न बेकरी परिकार उत्पादन गर्ने तरिका, खाद्य
स्वच्छता, गुणस्तर व्यवस्थापन, प्याकेजिङ, बजार
व्यवस्थापन, लागत तथा नाफा विश्लेषणदेखि ग्राहक सेवासम्मका विषय
व्यवहारिक अभ्याससहित सिकाइयो। यसले सहभागीलाई व्यवसाय सञ्चालनका लागि आवश्यक
आत्मविश्वास र दक्षता दुवै प्रदान गरेको छ।
तालिम समापन कार्यक्रममा
नगर प्रमुख अर्जुन माबोहाङले विदेशबाट फर्किएका युवाको सीप र अनुभवलाई
उत्पादनमुखी क्षेत्रमा उपयोग गर्न सके स्थानीय अर्थतन्त्र बलियो बन्ने र नयाँ
रोजगारी सिर्जना हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। उहाँका अनुसार बेकरी व्यवसाय कम
लगानीमा सुरु गर्न सकिने, बजारको माग निरन्तर रहने र विस्तारको पर्याप्त सम्भावना
भएकाले युवाका लागि यो आकर्षक उद्यम बन्न सक्छ।
सहभागीहरूको अनुभव पनि
उत्साहजनक देखिएको छ। उनीहरूले विदेशमा सिकेको कार्यअनुभव र तालिमबाट प्राप्त
ज्ञानलाई उपयोग गर्दै आफ्नै गाउँमा बेकरी उद्योग स्थापना गर्ने योजना बनाएका छन्।
विदेशमा श्रम बेच्नुभन्दा आफ्नै गाउँमा उत्पादन गरेर सम्मानजनक जीवन बिताउने सोचले
उनीहरूमा नयाँ आत्मविश्वास थपिएको छ।
तर सीपमात्र पर्याप्त
हुँदैन। उद्यम सफल बनाउन वित्तीय पहुँच, बजार, प्रविधि
र निरन्तर परामर्श पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। यही कारण सहभागीहरूले सहुलियतपूर्ण
ऋण, व्यवसाय दर्ता प्रक्रिया सहज बनाउने व्यवस्था, उपकरण
खरिदमा सहयोग, प्राविधिक परामर्श तथा उत्पादनको बजारीकरणमा स्थानीय
सरकारले सहजीकरण गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्।
वैदेशिक रोजगारीबाट
फर्किएका युवालाई पुनः विदेशिनुपर्ने बाध्यता हटाई स्वदेशमै उद्यमशील बनाउन यस्तो
तालिम संचालन गरिएको नगर उपप्रमुख जमुना मगरले बताउनु भयो। स्थानीय स्तरमा साना
तथा मझौला उद्योग स्थापना हुने, उत्पादन वृद्धि हुने र थप रोजगारी सिर्जना हुने
अपेक्षा रहेको लालीगुराँस नगरपालिकाले जनाएको छ ।
नेपालमा अहिले पनि
वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका धेरै युवा अनुभव र सीप हुँदाहुँदै पनि अवसरको अभावमा
पुनः विदेशिन बाध्य छन्। यस्ता अवस्थामा स्थानीय तहले संचालन गर्ने सीपमूलक तथा
उद्यमशीलता कार्यक्रमले उनीहरूको सोच परिवर्तन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
तालिमले युवालाई सीप त दिन्छ नै, त्यसलाई व्यवसायमा रूपान्तरण गर्ने वातावरण पनि
निर्माण गर्न सक्यो भने त्यसको प्रभाव दीर्घकालीन हुनेछ।
लालीगुराँस नगरपालिकाको
यो पहलले एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ, विदेशबाट फर्किनु अन्त्य
होइन, नयाँ सुरुआत पनि हुन सक्छ। यदि
स्थानीय सरकार, वित्तीय संस्था र निजी क्षेत्रबीच प्रभावकारी सहकार्य हुन
सके, यस्ता तालिमले स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्दै स्थानीय
अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउने आधार तयार गर्न सक्छ। यही अभियान सफल भए, वैदेशिक
रोजगारीबाट फर्किएका युवाहरू भविष्य खोज्न फेरि विदेश होइन, आफ्नै
गाउँठाउँ रोज्ने दिन टाढा रहने छैन।
